مالیات یک هزینه اجتماعی است که بابت استفاده از امکانات و منابع کشور طبق قانون باید پرداخت شود. هر شرکتی موظف است که برای پرداخت مالیات، اسناد مالی و دفاتر قانونی خود را جهت حسابرسی مالیاتی به بازرسان مالیاتی ارائه کند.
در این مقاله به شما خواهیم گفت که حسابرسی مالیاتی چیست؟ در واقع موضوع بحث ما نظارت بر چگونگی رعایت مقررات مالیاتی و صحت اسناد مالی است.
همچنین در این مقاله علاوه بر ارائه مفاهیم کامل حسابرسی مالیاتي، به موضوعاتی مثل شیوه اجرای حسابرسی مالیاتي، دستورالعمل حسابرسی مالیاتي و این که چه مواردی در حسابرسی مالیاتي بررسی میشوند؟ میپردازیم.
در آخر در مورد این که چه اسنادی باید در اختیار حسابرس مالیاتی قرار بگیرد؟ صحبت میکنیم و با بررسی گزارش حسابرسی مالیاتي موضوع ماده 272، خواهیم گفت که مجازات مکلفین در صورت ارائه نکردن گزارش حسابرسی چیست؟
خواندن مقاله حسابرسی مالیاتی را به چه کسانی پیشنهاد می کنیم؟
مدیران کسب و کارها
مدیران مالی شرکت ها
علاقمندان به حسابرسی
حسابرسی مالیاتی چیست؟
حسابرسی مالیاتی چیست؟ حسابرسی مالیاتي (Tax Audit) به بیان ساده فرآیند بررسی درستی اسناد و مدارک مالی و نظارت بر چگونگی رعایت مقررات مالیاتی است. در این حسابرسی، مالیات بر درآمد شرکتها و نحوه پرداخت آن مشخص میشود.
تعریف حسابرسی مالیاتی
در توضیحات حسابرسی مالیاتي چیست آمده است که حسابرسی مالیاتي پروسه صحت سنجی اسناد مالی و نظارت بر چگونگی رعایت مقررات و استانداردها است.
در واقع هدف حسابرسی مالیاتي مشخصکردن عوارض یا مالیات بردرآمد بنگاهها و نحوه محاسبه و پرداخت این عوارض است. لازم به ذکر می باشد که تاریخ انجام حسابرسی مالیاتی بسیار مهم است زیرا این کار باید در بازههای زمانی مشخصشده در قانون انجام شود.
تاریخ انجام حسابرسی مالیاتی اهمیت بسیاری دارد.
در اینجا لازم است به این نکته اشاره کنیم که مالیاتهای تعریف شده در قانون عبارتند از مالیات غیر مستقیم و مستقیم که هرکدام زیرمجموعههای خود را دارد:
انواع مالیات مستقیم:
- مالیاتبردرآمد
- مالیات بر دارایی
انواع مالیات غیرمستقیم:
- مالیات بر صادرات و واردات
- مالیات بر مصرف
- مالیات بر ارزش افزوده
اگر علاقمند هستید اطلاعات بیشتری درباره مالیات های غیر مستقیم و انواع آن داشته باشد میتوانید از مقاله مالیات غیر مستقیم استفاده نمایید.
مالیات بر درآمد جزء انواع مالیات مستقیم است
شیوه اجرای حسابرسی
شاید برایتان سوال باشد که حسابرسی مالیاتي چگونه است و شیوه اجرای حسابرسی مالیاتی چیست؟
در اینجا مراحل حسابرسی مالیاتي و شیوه اجرای حسابرسی مالیاتي را خلاصه میکنیم:
- در مرحله اول حسابرس مالیاتی بررسی میکند که آیا روند انجام حسابرسی مالیاتي با بررسی دفاتر روزانه، کل و دارایی نتیجه میدهد یا خیر که اگر ندهد باید روش دیگری را انتخاب کند.
- در مرحله دوم تعداد نیرو و زمان لازم برای انجام حسابرسی مالیاتي باتوجهبه حجم مبادلات بنگاه و میزان حسابها تعیین میشود.
- پس از تعیین تعداد نیروها و زمان کافی، فعالیت حسابرس مالیاتی به طور رسمی آغاز میشود.
- در این مرحله نتایج بررسی دفاتر قانونی مانند دفتر روزنامه، دفتر کل و دفتر دارایی در کاربرگهای مخصوص، همراه با شرح وضعیت ثبت میشود.
- اگر در مرحله بررسی دفاتر و کنترل داخلی شرکت، حسابرس مالیات متوجه شود که موارد ثبت شده بهاندازه کافی معتبر و مستند نیست، برای شفافسازی روش دیگری را انتخاب میکند.
- در این مرحله نتیجه حسابرسی مالیاتي با اطلاع مدیریت شرکت تعیین میشود.
- بعد از تعیین نحوه حسابرسی مالیاتي، تجزیه و تحلیلهای مربوطه انجام و گزارش حسابرسی مالیاتي نوشته میشود.
- در مرحله آخر گزارش حسابرسی مالیاتي نوشته شده و تمامی ساعات و هزینههای ایابوذهاب که صرف انجام حسابرسی مالیاتي شده است جمعبندی و نوشته میشود.
مفاهیم حسابداری مالیاتی
یکی از زیرشاخههای علم حسابداری که در شرکتهای بزرگ کاربرد بسیاری دارد حسابداری مالیاتی
حسابدار مالیاتی (Tax Accountant) یا مشاور مالیاتی یک حسابدار مجرب است که با بررسی تخصصی امور مالیاتی میتواند از ضررهای سنگین شرکت جلوگیری کند. حسابدار مالیاتی علاوه بر تسلط به امور مالی حسابداری، باید به مسائل حقوقی و قوانین مالیاتی نیز مسلط باشد.
حسابداری مالیاتی جلوی جرایم مالیاتی را گرفته و در عوض به شرکت سود میدهد
از جمله مهمترین وظایف یک حسابدار مالیاتی عبارتند از:
- تنظیم اظهار نامه مالیاتی و مالیات بر ارزش افزوده
- تنظیم گزارشهای فصلی (بیشتر بخوانید: گزارش فصلی چیست)
- تنظیم گزارش مالیات بر درآمد کارکنان و اظهارنامه عملکرد
- تنظیم دفاتر قانونی مثل دفتر روزنامه، دفتر کل و …
- رسیدگی به پرونده دادرسی مالیاتی و سایر مسائل مالیاتی و تلاش برای رفع آن
همچنین شما می توانید با مطالعه مقاله شرح شغل حسابداری، از وظایف و مسئولیت های حسابداران جدا از شغل حسابداری مالیاتی و … مطلع شوید.
گفتیم که مهمترین هدف حسابداری مالیاتی پیشگیری از جرایم مالیاتی سنگین و هدایت به سمت تشویقهای مالیاتی است که بهجای ضرر به شرکت سود برساند. در اینجا به چند مورد از مهمترین اهداف حسابداری مالیاتی اشاره میکنیم:
- نظارت بر ورود و خروج وجوه نقد و غیر نقد به شرکت
- رسیدگی به مالیاتبردرآمدها
- پیگیری معافیتهای مالیاتی
- محاسبه هزینههای قابلقبول مالیاتی و استهلاک
- محاسبه قراین و ضرایب مالیاتی
- محاسبه تشویقها و جرایم مالیاتی
اهداف حسابرسی مالیاتی
اهداف حسابرسی مالیاتی چیست؟ پیشازاین گفتیم که مهمترین هدف حسابرسی مالیاتي مشخصکردن مالیاتبردرآمد شرکتها است. در این بخش بهصورت کلی اهداف حسابرسی مالیاتي را بیان میکنیم.
از جمله اهداف حسابرسی مالیاتي عبارتند از:
- بررسی دفاتر قانونی و اسناد مالی بنگاهها
- صحت سنجی اسناد مالی و نظارت بر نحوه رعایت قوانین و استانداردها
- محاسبه و تنظیم گزارش حسابرسی مالیاتي و تعیین مهلت پرداخت مالیات
انواع حسابرس مالیاتی
حسابرس مالیاتی داخلی: گروهی از حسابرسان رسمی مالیاتی هستند که در شرکتهای دیگر برای انجام وظایف محوله از جمله حسابرسی و امور حسابداری مشغول به کار میشوند. حسابرسان مالیاتی داخلی وظیفه رفع اشتباه، شناسایی تقلب مالیاتی و عدم مدیریت صحیح مالی را دارند.
حسابرس مالیاتی خارجی: گروهی از حسابرسان مالیاتی بیطرف هستند که وظیفه ارائه فرمهای مالیاتی به مشتری و آموزش کارمندان در خصوص حسابرسی مالیاتی و رعایت قوانین را دارند.
حسابرس مالیاتی دولتی: این گروه از حسابرسان مالیاتی توسط اداره مالیات داخلی استخدام میشوند. آنها عملیات حسابرسی تصادفی را برای شرکتها و مخصوصاً کسانی که مظنون به فرار از مالیات و یا تقلب هستند، انجام میدهند.
مهارت های حسابرس مالیاتی
پیش ازاین گفتیم که اشتغال در سمت حسابرس مالیاتی، به افراد متخصص و مجرب نیاز دارد.مهارت های حسابرس مالیاتی در میزان دقت و سرعت و مهارتهای ارتباطی اوست.
به زبان ساده یک حسابرس مالیاتی:
- باید بتواند اسناد مالی را با سرعت و دقت شناسایی کند
- برای پیشگیری از جرایم مالیاتی، توصیههای لازم را به مدیران و حسابداران شرکت ارائه دهد
- مهارتهای ارتباطی بالایی داشته باشد تا بتواند اطلاعات دقیق و جزئی را از کارمندان و مدیران جمعآوری کند
- با دانش ریاضی بالا، توانایی تجزیهوتحلیل دقیق اسناد مالی را داشته باشد
حسابرسی مالیاتی چگونه انجام می شود؟
شاید برایتان سوال باشد که حسابرسی مالیاتي چگونه انجام میشود؟ که در اینجا مراحل حسابرسی مالیاتي و شیوه اجرای حسابرسی مالیاتي را خلاصه میکنیم:
- در مرحله اول حسابرس مالیاتی بررسی میکند که آیا روند انجام حسابرسی مالیاتي با بررسی دفاتر روزانه، کل و دارایی نتیجه میدهد یا خیر که اگر ندهد باید روش دیگری را انتخاب کند
- در مرحله دوم تعداد نیرو و زمان لازم برای انجام حسابرسی مالیاتي باتوجه به حجم مبادلات بنگاه و میزان حسابها تعیین میشود.
- پس از تعیین تعداد نیروها و زمان کافی، فعالیت حسابرس مالیاتی به طور رسمی آغاز میشود.
- در این مرحله نتایج بررسی دفاتر قانونی مانند دفتر روزنامه، دفتر کل و دفتر دارایی در کاربرگهای مخصوص، همراه با شرح وضعیت ثبت میشود.
- اگر در مرحله بررسی دفاتر و کنترل داخلی شرکت، حسابرس مالیات متوجه شود که موارد ثبت شده بهاندازه کافی معتبر و مستند نیست، برای شفافسازی روش دیگری را انتخاب میکند.
- در این مرحله نتیجه حسابرسی مالیاتي با اطلاع مدیریت شرکت تعیین میشود.
- بعد از تعیین نحوه حسابرسی مالیاتي، تجزیه وتحلیلهای مربوطه انجام و گزارش حسابرسی مالیاتي نوشته میشود.
- در مرحله آخر گزارش حسابرسی مالیاتي نوشته شده و تمامی ساعات و هزینههای ایاب وذهاب که صرف انجام حسابرسی مالیاتي شده است جمعبندی و نوشته میشود.
حسابرسی مالیاتی چه فایده ای برای شرکت ها دارد؟
شاید برایتان سوال باشد که حسابرسی مالیاتي چه فایدهای برای شرکتها دارد؟ در جواب باید بگوییم حسابرسی مالیاتي مجموعهای از دادههای معتبر از شرایط مالی بنگاه یا شرکت را در اختیار مدیران میگذارد. این دادهها میتواند یک دید کلی به مدیران برای تصمیمگیری آینده بدهد.
همچنین در فرآیند حسابرسی مالیاتي از مشکلات ناشی از دیرپرداخت مالیات جلوگیری و حتی راهحلهای قانونی برای آن مطرح میشود.
از دیگر مزایای حسابرسی مالیاتي برای شرکتها، بهرهمندی از تخفیف و معافیت مالی به جهت ارائه راهکار توسط حسابرس مالیاتی است.
تفاوت حسابرسی مالی و مالیاتی
شاید بارها به واژه حسابرسی مالی و حسابرسی مالیاتي برخوردهاید. اما تفاوت حسابرسی مالی و حسابرسی مالیاتی چیست؟
مهمترین تفاوت حسابرسی مالی و حسابرسی مالیاتي در هدف موردنظر هر بخش است. در واقع هدف حسابرسی مالی بیان نظر در مورد صورتهای مالی است اما هدف حسابرسی مالیاتي علاوه بر اظهارنظر، رسیدگی به رعایت قوانین مالیاتی و درآمد مشمول مالیات و معافیتها است.
به بیان دیگر حسابرسی مالی، فقط اظهارنظر درباره صورتهای مالی بر اساس استانداردهای حسابداری و حسابرسی است اما حسابرسی مالیاتی تلفیقی از استاندارهای حسابداری و حسابرسی با مقررات مالیاتهای مستقیم و بخشنامههای مربوطه است.
جهت هر گونه مشاوره تخصصی در این زمینه با متخصصین رهام محاسب تماس بگیرید (تماس برای مشاوره)